Dvorac porodice Terlei

Dvorac porodice Terlei nalazi se u sklopu opštine Bačka Topola, na poljoprivredno-turističkom kompleksu “Zobnatica”. Zgradu dvorca je izgradio spahija Đula Terlei na svom imanju 1882. godine. Pored dvorca na imanju je izgradio niz pratećih objekata (biroških kuća, ekonomskih zgrada, štala). Đula Terlei se bavio uzgajanjem konja i poljoprivredom, kao i većina spahijskih porodica u Vojvodini. Po konjima, ili bolje rečeno, torbi za zob iz kojih se konji hrane, imanje i nosi ime.

Dvorac je izgrađen u duhu poznog klasicizma kao spratni reprezentativni objekat. Zgrada je osnove krstastog oblika, delimično malterisana, ali građena fasadnom opekom. Na prednjoj fasadi je isturen centralni rizalit, a njegov pandan na zadnjoj strani je isturena terasa sa krovom oslonjenim na osam snažnih stubova. Centralni blok je kompaktne strukture koja se u krovnim masama završava četvoroslivnim mansardnim krovištem. Sa bočne strane se nalazi kula osmatračnica sa koje se vidi gotovo celo imanje. Krov na kuli je takođe četvoroslivni, koji na završetku ima manju piramidu. Sa zadnje strane, pedesetak metara od dvorca, na obali jezera se nalazi nekada tajni izlaz iz zgrade.

Muzej Konjarstva

Spomenik Kazanovi

Danas je imanje porodice Terlei nadaleko poznato kao Ergela “Zobnatica”. U kompleksu se nalazi hotel i restoran. Pored rasnih konja na imanju možete videti i divlje svinje, srndaće, nojeve i paunove. Ergela pruža mogućnost jahanja konja i ponija za decu, kao i vožnju kočijama.

Zanimljivo je i obići grob slavnog Kazanove, koji je u Zobnatici sahranjen.

Više o ovom i ostalim dvorcima Vojvodine na www.dvorci.info.

Naselje Krivaja se nalazi na 12 km od Bačke Topole. Krivaja je jedna od poljoprivrednih dobara, koje podseća na veliki park. Selo se stalno razvija, i pored poljoprivrednih kapaciteta sve veći značaj doboja i turizam. Posebnu zanimljivost čini kaštel Fernbah i arboretum oko dvorca, u kome se mogu naći više stotina godina stara stabla. Letnjikovac koji je izgrađen krajem 19. veka na poljoprivrednom dobru Krivaja pripadao je veleposedniku Balintu Fernbahu. Porodica Fernbah je imala značajne industrijske objekte i velike komplekse zemlje u Bačkoj, Banatu i okolini Segedina u Mađarskoj krajem 19. i početkom 20. veka. Porodica Fernbah i to braća Jožef, Janoš, Balint, Antal i Karolj su imali više dvoraca u Vojvodini. Jožef Fernbah je imao dvorac u okolini Apatina koji su kasnije od njega otkupili Dunđerski. Balint je imao letnjikovac u Sonti, i ovaj na Krivaji. Antal je imao dvorac u Temerinu. Karolj je bio vlasnik spahiluka i dvorca u Aleksi Šantiću, poznatijeg kao Baba Pusta. Karolj je bio veliki bač-bodroški župan.

Više o ovom i ostalim dvorcima Vojvodine na www.dvorci.info.

Dvorac Panonija nalazi se na poljoprivrednom dobru “Panonija”, u blizini mesta Bajša, na 5km od Bačke Topole. Ovo je nekad bila grofovija, a na to vreme podseća još samo kaštel sagrađen 1846. godine i park koji ga okružuje.

Ovo mesto je ipak uspelo da ostane oaza mira. Pored veoma razvijene poljoprivrede, važan naglasak je stavljen i na turističke ponude. Zelene površine su dominantni elementi celog naselja, koje se nalazi pored 5000 hektara lovne površine i veštačkog akumulacionog jezera. Na sportskim terenima su česti gosti reprezentativci i drugi prvotimci koji ovamo dolaze na pripreme.

Dvorac je izgrađen 1846. godine za plemićku porodicu Falcione. Izgradnju dvorca je sproveo grof Arpad Falcione, a park oko zgrade je završen tek 1870. godine kada je imanjem upravljao Arpad II Falcione. Objekat je skromna prizemna građevina, smeštena u izuzetno negovanom prostranom parku. Dvorac je sagrađen u duhu zrelog klasicizma sa svim odlikama koje ovaj stil čine primerenim arhitekturi dvorca. Autentičan rad iz epohe kalasicizma su svakako dekorativni štitnici od kovanog gvožđa na prozorskim otvorima. U enterijeru je sačuvano nekoliko ogledala, kaljava peć, podne obloge – parket, stolarija, radni sto, štuko dekoracija i mala biblioteka.

Danas zgrada služi kao muzej sa sačuvanim autentičnim stvarima iz dvorca. U dvorcu se nalaze zelena banket sala sa stilskim nameštajem, velika crvena sala i sala u domaćem ambijentu – Vojvođanska sala. U kompleksu dvorca se nalazi i hotel-restoran. Ceo kompleks oko dvorca je uređen za relaksaciju i uživanje.

Više o ovom i ostalim dvorcima Vojvodine na www.dvorci.info.

Srednjevekovno utvrđenje u Baču poznato je kao jedna od najvećih tvrđava svog vremena u Panoniji. Podignuta je uz istoimeno naselje sa njegove zapadne strane, na manjem ostrvu nastalom od reke Mostonge.

Tvrđava u Baču spada u tzv. ”Vodene gradove”, jer je sa svih strana bila opkoljena rekom, a prilazilo joj se pokretnim mostovima. Tvrđava ima petougaonu osnovu na čijim se uglovima nalaze isturene kule. U unutrašnjosti tvrđave se nalazi još jedna, najviša, centralna (donžon ili branič) kula. Ova kula je služila kao važan deo odbrambenog sistema tvrđave, ali i kao osmatračnica.

Bač je prema nekim letopisima bio i Avarska tvrđava (873. god.). Ugarski kralj Stjepan I osnovao je u Baču županiju, a na prelazu prvog milenijuma u drugi, Bač je već bio izgrađen i utvrđen grad, povezan Mostongom sa Dunavom. Za vreme Arpadovih Bač postaje ne samo crkveno sedište nadbiskupije, već i kraljevski grad u koji dolaze plemići i vladari na dogovore, zborove i skupštine. U XII veku Bač beleži veliki uspon. U tom periodu se prvi put u pisanim izvorima pominje moćna tvrđava, koja će pretrpeti nekoliko rušenja i obnavljanja, a čiji su ostaci i danas izazov za naučnike i turiste.

Na čelu Bačke županije bili su veliki župani, koje je imenovao kralj. Sve do provale Mongola 1241, župani su bili upravnici ovog područja. Oni su sakupljali priloge, postavljali vojne i civilne zapovednike. Od XII veka ustanovljen je običaj da se jednom godišnje ugosti kralj. U gradu  su se  osim župana nalazili i podžupani, sudije i vojno osoblje.

Početkom XIV veka promenila se dinastija u Ugarskoj, na vlast dolazi Karlo Robert iz porodice Anžuj, koji je u periodu između 1338. i 1342. godine podigao grad (tvrđavu) na Mostongi, koja dobija četvorougaonu kulu sa šest spratova, značajnu za odbranu grada.

U periodu nakon Mohačke bitke 1529. godine grad i tvrđava su osvojeni od strane Turaka. Iz tog perioda potiču i opisi Bačke Tvrđave u putopisima Evlije Čelebije, kada Bač postaje deo segedinskog sandžaka.

Danas je to najstarija srednjevekovna tvrđava u Vojvodini, čiji je neposredni graditelj bio Petar Varadi (čije ime nosi Petrovaradinska tvrđava u Novom Sadu). Grad tada ima osam kula, razne odaje, upravitelja okruga, hodnike, boravišta za stražu, kuhinju, bunar, štalu i sl. Ispod grada se razvijalo civilno naselje, podgrađe, u koje se ulazilo kroz kapiju “Šiljak”.

Tvrđava je onesposobljena za upotrebu posle požara i razaranja početkom XVII veka, za vreme borbi sa Rakocijevim pobunjenicima u periodu od 1702. do 1704. godine.

Tvrđava Bač je nesumnjivo najzančajnija spona sadašnjosti i prošlosti ovog, istorijski veoma značajnog grada na teritoriji Vojvodine, a možda i šire. Ona neupadljivo živi sa stanovništvom Bača, prekrivena slojevima zaborava, taloženog tokom vekova, u vihoru svakodnevnog života prošlih i sadašnjih generacija.

Detaljnije na: www.turizambac.org

Dvorac, poznatiji kao Kaštel, nalazi se u Ečkoj na teritoriji opštine Zrenjanin. Pustaru Ečku je na licitaciji komorskih dobara kupio Luka Lazar 1781. godine. Na pustari je osnovao naselje i izgradio crkvu za stanovnike naselja, odnosno za podanike na imanju. Dvorac je početkom XIX veka u tzv. engleskom stilu izgradio Lukin sin Agošton Lazar. Imanje i dvorac je 1870. godine otkupio grof Feliks Ornonkur, a nakon toga je dvorac dograđen i izmenjen 1898-99. godine. Današnji izgled zgrada dobija kada je porodica Ornonkur bila u najvećem usponu i sa novim prezimenom De La Fontagne et d Harnoncur et Univerzagt i Palavicani.

Zgrada je prizemna građevina složene osnove sa naknadno dograđenim krilom u obliku latiničnog slova L. Prvobitni objekat je izmenjen, tako što je u prostranom potkrovlju, prostor prilagođen za stanovanje. U središnjem delu dograđenog krila je izgrađena kula sa piramidalnim krovom. Kompleks dvorca u Ečki je okružen manjim parkom, a nekada je činio veću ambijentalnu celinu u kojoj je grof Feliks Ornonkur postavio parkovsku skulpturu, fontanu i drugi parkovski mobilijar. Nekadašnji pomoćni objekti su udaljeni od dvorca, a danas se nalaze izvan kompleksa.

Vlasnik je bio nadaleko poznat odgajivač rasnih paradnih konja. Iako znatno izmenjena kako u enterijeru, tako i eksterijeru, zgrada dvorca u Ečki, je u graditeljskom smislu jedinstven objekat. Zgrada oslikava stilsku orijentaciju bivših vlasnika koji su nesumnjivo uticali na koncept arhitekture. Nakon što je renovirao i dogradio dvorac, grof Feliks De La Fontagne, priredio je bal u rođendansku čast svojoj ćerki, na kome je svirao Franc List lično i uz prisustvo najuglednijih ličnosti iz Austo-Ugarske Monarhije, na čelu sa čuvenim grofom Esterhazijem.

U okolini dvorca se nalaze crkva, ribnjak i vodotoranj, koji celom kompleksu daju izuzetan ambijentalni i prirodno-ekološki značaj.

Dvorac je danas renoviran i u dobrom stanju, a njemu se nalazi hotel  – lovački dvorac “Kaštel”. Dvorac je proglašen za spomenik kulture 2001. godine.

Interesantno je to, da su i nakon spahije, koji je sagradio Ečku i kasniji vlasnici zamka bili stranci.

I još nešto: ovaj neogotski zamak nikako da se restaurira do kraja. Dok je glavna zgrada obnovljena, kula preko puta nje, koja je isto tako deo zamka, još uvek je oronula i napuštena. Nekoliko puta je do njenog ulaza dovlačen materijal za obnovu i dovođeni su neimari sa juga. No, svaki put neposredno pre nego što bi radovi započeli, iz unutrašnjosti bi se čulo režanje. Psi koji su rastrgli mladića, sada su postali čuvari njegovog večnog prebivališta. I dan danas, velikim se parkom Ečke, posebno u najsenovitijim delovima mogu primetiti mladi parovi. Kažu da je hladovina ovoga parka lekovita. Devojka, koju ostavi mladić (ode od nje ili umre), dolazi u hladovinu visokog drveća, nadajući se da će ga videti. Čitavu ovu priču je zapisala pred smrt upravo najmlađa spahijina kćer. Jedino u svom zapisu nije navela, da li je ona u svojim šetnjama parkom uspevala da pomiluje dušu rastrgnutog glumca.

Ali, postoji delimičan odgovor i na ovo pitanje. Starice iz sela i dan danas govore kako je kneginja pri povratku iz šetnje kroz šumu vrta bivala samrtno bleda, i kako bi joj se ruke nekontrolisano tresle. Kada bi nakon izvesnog vremena uspevala da se smiri, palila je sveću kraj vodoskoka gde su nekada glumci montirali binu i kulise. Od maja do novembra, park Ečke ispunjava uspavljujući zvuk vodoskoka i teški mirisi borovine i voska.

Preuzeto sa: www.dvorci.info

Kada putnik namernik u nepreglednoj vojvođanskoj ravnici najpre ugleda dvorac „Fantast”, odmah je jasno da je zalutao na jedan od starih poseda koji kriju sudbine mnogih porodica; njihove uspone, padove, mržnje i ljubavi. Jedna od njih bili su i Dunđerski koji su početkom XIX veka došli iz Hercegovine u Vojvodinu koja je tada pripadala Austrougarskoj. Dvorac nadomak Bečeja, čudesne lepote, osakaćen mržnjom, nastao je iz ljubavi. Na imanju od preko 2.600 jutara zemlje, dvorac je građen po inspiraciji samog vlasnika, uvaženog i bogatog veleposednika Bogdana Dunđerskog. U njegovoj arhitekturi, njegovim temeljima, ležala je želja da bude lepotom dostojan dom onoj kojoj je namenjen. Ali, da sve ne bi bilo poput slatkorečive bajke, ona “kojoj je dvorac namenjen”, Mara Binjaški bila je žena vlastodrščevog kovača. U nedovoljno verodostojnim prepričavanjima sa kolena na koleno i generacije na generaciju, čini se da je Bogdan ljubavni bol nesrećnom mužu nadokanadio sa 21 jutrom plodne zemlje i nešto novca. Marom se nije ženio, ali je bila njegova družbenica sve do smrti.

Vlasnik čuvenog dvorca Bogdan Dunđerski bio je, bez sumnje, najzanimljivija ličnost pomenute porodice. Nikada se nije ženio i imao je tri velike ljubavi: žene, konje i vino. Bio je jedan od retkih ljudi koji je uspeo da ostvari svoje snove sagradivši dvorac iz mašte. Priča o boemu, veleposedniku Bogdanu Dunđerskom, živi još samo u pričama. Jedino su zidovi i vrata ostali autentični u dvorcu. Od raskošnog nameštaja, umetničkih slika i nakita nije ostalo ništa. Nakon oslobođenja 1945. godine, u nepoznatom pravcu su odneti tepisi, kristalni lusteri, srebrnina, a u dvorac su, namerno ili ne, puštene ovce. Tako je pod i deo zida bio potpuno uništen.

Bogdan Dunđerski je drugovao sa Urošem Predićem i kad je odlučio da na svom imanju podigne kapelu sv. Đorđa, jer je saznao da se nekada na tom prostoru nalazila crkva, Prediću je poverio da oslika ikonostas. Imao je samo jedan uslov, da Bogorodica dobije Marin lik.

Turisti koji danas posete kapelu mogu da se dive radovima visoke umetničke vrednosti. Mara je i na njima ostala da traje. Na ikoni Bogorodice njen je lik. Bogdan je po svojoj želji sahranjen u svojoj kapeli, 1943. godine. U posleratnim godinama crkvi je bila namenjena sudbina električne centrale, ali je Uroš Predić uputio jedno značajno pismo Moši Pijade nakon čega je crkveno zdanje bilo „samo” zaključano. Danas je kapela ponovo osveštana. U njoj se organizuju krštenja, a ovo romantično mesto daje poseban ton brojnim venčanjima.

U Fantastu svakako treba videti čuvenu ergelu koju je osnovao sam Bogdan Dunđerski i upravo po najslavnijem konju te ergele zamak je i dobio ime. Više od polovine celokupnog imanja zauzimala je ergela koja je pre rata brojala oko 1.400 rasnih konja. Po oslobođenju, preostali konji prodati su Italijanima po klaničnoj ceni. Danas se na imanju nalazi oko 80 grla u šest konjušnica, a postoji i staza za trening galopera. Mogu se videti i čuvena grla kao što su „Remedy for love” što u prevodu znači „Lek za ljubav” zatim Jalna i Best Vetprom. Na ergeli se može videti i grob čuvenog konja Inkvizitora, naslednika inače najtrofejnijeg pastuva, Kazanove sa ergele Zobnatica, koji je, kako kažu, umro slatkom smrću, prilikom skoka na kobilu. Za ljubitelje ovih plemenitih životinja organizovana je škola jahanja.

Osim samog zamka i pomenute kapele Bogdana Dunđerskog sa sjajnim ikonostasom Uroša Predića, treba videti i prelepe vrtove oko zamka, bazen olimpijskih dimenzija (nažalost bez vode!), malu farmu nojeva, Kaštel – mali zamak. Fantast je pravo mesto za relaksaciju i uživanje…

Danas je dvorac renoviran u luksuzni hotel, gde dolaze brojni domaći i strani turisti. Hotelske sobe u su smeštene u glavnu kulu. Objekat je otvorenog tipa i ima vrlo bogatu turističku ponudu. U prostranom parku francusko-engleskog tipa nalaze se brojne staze za šetnju, teniski tereni, a radi se i na uređenju obližnjeg jezera. Dvorac je spomenik kulture od velikog značaja.

Do zamka se veoma lako stiže iz pravca Beograda preko Zrenjanina ili Novog Sada (oko 130 km), i iz pravca Novog Sada preko Bečeja (svega 65 km).

U okolini dvorca nalazi se grad Bečej (14 km) sa lepim urbanim prostorima i ambijentima. U Bečeju treba videti tzv. Trg Pogača na kojem je smeštena Rimokatolička i Pravoslavna crkva, kao i kuća u kojoj je jedno vreme živeo veliki francuski arhitekta Gustav Ajfel. U Bečeju svakako treba posetiti i restoran “Don Quihotte” smešten u staroj vetrenjači.

www.dvorci.info