Kovilj – među javom i međ snom

Kovilj (mađ. Kabol) je naselje u opštini Novi Sad u Južno-bačkom okrugu. Prema popisu iz 2002. bilo je 5.599 stanovnika. Donji Kovilj se prvi put spominje 1554, a Gornji Kovilj 1702. Naselja su se spojila 1870. Pored Kovilja se nalazi poznati Koviljski Manastir. Manastir je obnovljen 1705-1707, a prema legendi je na tom mestu sveti Sava sagradio manastir u XIII veku. U mestu postoje i dve srpske pravoslavne crkve, iz 1828. i 1846. godine.

Kovilj je poznat po mnogim stvarima: Lazi Kostiću, manastiru, čardi i ritu, ali posebno po već tradicionalnoj manifestaciji Koviljska Rakijada, kojom se odaje počast (parastos) posečenim stablima duda, koja su čuvale Kovilj kad leti upekne žarko sunce.

Manastir

Na obodu blagorodne bačke ravnice, nadomak Novog Sada, uzdižu se zvonici manastira Kovilj, duhovnog utočišta zaista velikog broja, naročito mladih, ljudi. Po predanju, manastir Kovilj nastao je u XIII veku, a osnovao ga je sveti Sava.

Laza Kostić

Kovilj je takođe poznat i kao rodno mesto Laze Kostića. Rođen je 1841. godine, u vojničkoj porodici. Osnovnu školu je učio u mestu rođenja, gimnaziju u Novom Sadu, Pančevu i Budimu, a prava i doktorat prava na peštanskom univerzitetu. Službovanje je počeo kao gimnazijski nastavnik u Novom Sadu; zatim postaje advokat, veliki beležnik i predsednik suda. Sve je to trajalo oko osam godina, a potom se, sve do smrti, isključivo bavi književnošću, novinarstvom, politikom i javnim nacionalnim poslovima. Dvaput je dopao zatvora u Pešti: prvi put zbog lažne dojave da je učestvovao u ubistvu kneza Mihaila i drugi put zbog borbenog i antiaustrijskog govora u Beogradu na svečanosti prilikom proglašenja punoletstva kneza Milana. Kad je oslobođen, u znak priznanja, bio je izabran za poslanika Ugarskog sabora, gde je, kao jedan od najboljih saradnika Svetozara Miletića, živo i smelo radio za srpsku stvar. Potom živi u Beogradu i uređuje „Srpsku nezavisnost“, ali pod pritiskom reakcionarne vlade morao je napustiti Srbiju. Na poziv kneza Nikole odlazi u Crnu Goru i tu ostaje oko pet godina, kao urednik zvaničnih crnogorskih novina i knežev politički saradnik. No i tu dođe do sukoba, pa se vrati u Bačku. U Somboru je proveo ostatak života relativno mirno. Umro je 1910. godine u Beču.

Izabran je za člana Srpskog učenog društva 27. februara 1883, a za redovnog člana Srpske kraljevske akademije 26. januara 1909. Takođe je upamćen i kao protagonista savremenog fizičkog vaspitanja u Novom Sadu, jer je osnivač prve „Jačačke, vatrogasačke i veslačke zadruge“ u Novom Sadu 1872. Takođe je bio i prvi predsednik UNSa.

Koviljski rit

Na starim rukavcima Dunava formiran je prostrani rit koji je stanište retkih vrsta ptica. Radi zaštite faune, naročito ornito-faune ustanovljen je na površini od preko 4000 ha specijalni rezervat prirode Koviljsko-Petrovaradinski rit i predstavlja područje od međunarodnog značaja za ptice. Tu se nalaze brojne kolonije ptica, a registrovano je i prisustvo retkih kao što su siva čaplja, mala bela i mala žuta čaplja, gak…

Lovište se nalazi u plavnom delu reke Dunav. Glavne vrste krupne divljači su divlja svinja i srneća divljač. Od sitne divljači u ovom lovištu zastupljene su divlje patke, divlje guske i fazan. Lovište je ravničarskog tipa, sa nadmorskom visinom od 78-84 m. Veći deo lovišta je pod šumom. U ovom lovištu organizuje se grupni lov na divlje svinje.

Do Kraja Sveta

Podrum Do Kraja Sveta je nastao januara 2006. godine na talasu renesanse vinske kulture u Srbiji sa idejom da se rastućoj domaćoj publici učini dostupnim kvalitetno i brižljivo odnegovano vino. Ova vina su pažljivo dizajnirana prema savremenenom shvatanju „novog luksuza“.

Brižljivim praćenjem uzgoja, berbe, svih procesa u preradi, odležavanju u bariku te postepenom sazrevanju četiri vrhunske vinske sorte grožđa odgajene u okolini Leskovca, Vranja i na padinama Fruške gore, dobijena je idealna struktura komponenti koje su pažljivo iskombinovane.

Savremenici renesanse vinske industrije u Srbiji, ova vina su odgovor na zahteve modernog tržišta koje podrazumeva kvalitet, ali istovremeno zahteva i mnoge druge osobine.

Arkanj

Nesvakidašnji doživljaj u ambijentu iz XIX veka nudi čarda „Arkanj“, na istoimenom Dunavcu, dva kilometra od Kovilja. Boemi su smislili da se nalazi „nakraj sveta“, jer put vodi samo do nje: od čarde – pravo, levo i desno šire se neprohodne močvare i rukavci Dunava. Zgrada, u kojoj je čarda, stara je blizu 200 godina. U njoj nema ni struje ni vode, što joj i leti i zimi daje neobičnu draž. Ovde se služe isključivo jela od rečne ribe. Čuveni paprikaš, ali se mogu poručiti i starinska jela koja su nekad spremali alasi s ovog dela Podunavlja. Gost, leti pod nastrešnicom od trske, a zimi u sali s fenjerima i lojanicama, uz muziku tamburaša, doživljava nezaboravan provod. Ponudu dopunjava domaće sremsko vino i rakija dudovača, poznata kao „dudara što u glavu udara“, pečena od plodova 8 dudova oko čarde. Neobičnom doživljaju doprinose i posebno oslikani spoljni i unutrašnji zidovi. Decenijama, s vremena na vreme, slikari iz Novog Sada i drugih vojvođanskih mesta dođu na mobu, ukrase fasadu i unutrašnjost čarde, na zidu ostave po koju novu duhovitu i atraktivnu likovnu dosetku, popiju po koji fraklić dudovače, posrču čorbu i – odu! Zbog jedinstvenog prirodnog okruženja i etno-ugođaja, ovde najčešće svraćaju Beograđani i Novosađani. Arkanj je inspiracija piscima, rediteljima i glumcima. U ´ladovini dudova često uživaju i diplomate, a ni političari ne zaobilaze ovo mesto. Dolaze i pecaroši, lovci i drugi gosti. Današnji ton ovoj čardi dao je pre nekoliko decenija čuveni koviljski ugostitelj, pokojni čika Pera Varenika. Tradiciju nastavlja njegov sin Đoka: on je i vlasnik i glavni kuvar, a po potrebi i pesmom zabavlja goste.