SREMSKI KARLOVCISremski Karlovci se nalaze na obroncima Fruške gore. U ovoj varoši tokom vekova više puta paljenoj i pustošenoj, sačuvalo se – zahvaljujući bogatstvu istorijskih događaja – mnoštvo kulturno-istorijskih spomenika. Hronološki se razvoj Sremskih Karlovaca može pratiti još od neolitske kulture.
Kroz Karlovce su prolazili Grci i Kelti i tu se zadržavali kraće ili duže vreme. Rimljani su, osim strateške važnosti (saobraćajnice i sistem utvrđenja podignutih obalom Dunava – tzv. Limes), uvideli da je ovaj deo fruškogorskog Srema pogodan za gajenje vinove loze. Jedan od rimskih imperatora s kraja III veka – Marko Aurelije Prob – presadio je ovu plemenitu kulturu u okolini Divoša. Tako uz Limes, koji je ovuda prolazio i štitio Imperiju od varvarskih najezda, rimski period u istoriji Sremskih Karlovaca je ujedno i period začetka vinogradarstva u ovim krajevima.
U vreme velikih seoba, od V do VIII veka na ovim prostorima su, kraće ili duže, boravili Istočni Goti i Gepidi. Propašću ovih poslednjih, nestaje svaki trag o naseljima u karlovačkom ataru u narednih sedam i po vekova.
U pisanim dokumentima, mesto se prvi put pominje kao Tvrđava Karom 1308. Neznatni ostaci ovog utvrđenja mogu se i danas videti na uzvišenjima iznad zgrade Magistrata. Do 1521. Karomom je gospodarila ugarska plemićka porodica Batori. Te godine je turski vojskovođa Bali-beg osvojio Karom, srušivši Tvrđavu, koja više nije obnavljana. Narednih 170 godina Karlovci će biti deo turske imperije.
Na kraju Velikog bečkog rata (1683-1699), posredovanjem Engleske i Holandije, između Austrije, Poljske i Venecije s jedne, i Turske s druge strane, sklopljen je 26. januara 1699. u svetu poznati Karlovački mir. Pregovori su trajali 72 dana, a na uzvišenju, na kojem su diplomate pregovarale, franjevci su kasnije podigli Kapelu mira. Karlovačkim mirom Turci su potisnuti sa ovih područja i tek povremeno prelaziće Dunav u pljačkaškim naletima na teritorije koje su izgubili. Od tada, istorija Sremskih Karlovaca više će se vezivati za istoriju Habzburške monarhije.
Najznačajnije poglavlje u istoriji Sremskih Karlovaca i istorije Srba u Vojvodini je XVIII vek. Karlovci su postali centar javnog, političkog, prosvetnog i umetničkog života Srba nastanjenih severno od Save i Dunava. Na osnovu privilegija austrijskog cara Leopolda I iz 1690. godine, Srbima je zagarantovana sloboda vere, pravo izbora arhiepiskopa i crkvene vlasti. Na prvom crkveno-narodnom saboru u Krušedolu 1708. osnovana je Mitropolija sa sedištem u istom manastiru. Mitropolija je preseljena u Sremske Karlovce tek 1713.
U uslovima materijalnog, političkog i kulturnog uspona u Sremskim Karlovcima su, dvadesetih godina XVIII veka otvorene prve više vaspitno-obrazovne ustanove kod Srba. O radu ovih škola brinuli su se sami mitropoliti, dovodeći učene ljude iz Rusije za učitelje i izdržavajući školu i njene učenike.
Mitropolit Stefan Stratimirović, svojim ugledom i vezama, ali i aktivnom politikom, zaslužan je za izdavanje carske povelje iz 1791. godine. Tim činom obnarodovao je osnivanje prve gimnazije u srpskom narodu. Karlovačka gimnazija otvorena je 1. novembra 1792. Tri godine nakon osnivanja gimnazije, osnovana je i bogoslovija, druga u pravoslavnom svetu, odmah posle Kijevske duhovne akademije.
U vreme burnih revolucionarnih godina 1848/49, u Sremskim Karlovcima su se odigrali sudbonosni događaji za politički život vojvođanskih Srba. Mitropolit Josif Rajačić sazvao je sabor, u istoriji poznat kao Majska skupština, na kojem je proglašeno Srpsko Vojvodstvo, u čijem sastavu su se našle oblasti Bačke, Baranje, Srema i Banata. Za vojvodu je izabran austrijski pukovnik Srbin Stevan Šupljikac, a dotadašnja Mitropolija proglašena je Patrijaršijom. Titulu patrijarha poneo je sam Josif Rajačić. Izabran je Glavni narodni odbor, a formirani su i politički, ekonomski, finansijski i drugi odbori. Godine 1860. Srpsko Vojvodstvo priključeno je Ugarskoj.
Arhimandrit Ilarion Ruvarac i Platon Telečki otkupili su novosadsku štampariju Luke Jocića 1893. i preneli je u Karlovce. Ona je pod nazivom Srpska manastirska štamparija radila do 1941, ostavivši vidan trag u vojvođanskom štamparstvu. Posle rata je preseljena u Novi Sad.
U Karlovcima se 1904. osniva i prvo srpsko Sokolarsko društvo. Nakon završetka Prvog svetskog rata Sremski Karlovci ulaze u sastav Države Srba, Hrvata i Slovenaca 1. decembra 1918. Za vreme Drugog svetskog rata mesto je bilo u sastavu NDH. Sremski Karlovci su oslobođeni 23. oktobra 1944. godine.
Danas u Sremskim Karlovcima živi oko 9.000 stanovnika, tako da, iako mala brojem stanovnika, ova varoš ima veliki značaj u srpskoj istoriji, kulturi i duhovnosti.
Nešto više: Karlovci – korak po korak
U neposrednoj blizini Sremskih Karlovaca mogu se obići i manastiri Krušedol, Grgeteg i Velika Remeta.
Serbian
English
German