Istorija prvi put beleži Frušku goru istovremeno sa ulaskom rimskih legija u Srem, koji je u to doba uporište Ilira. U vreme vladavine cara Proba krajem III veka, sa početkom gajenja vinove loze, Fruška gora se pominje nešto češće. Latinsko ime Sirmium Srem dobija u drugoj polovini X veka.
Porodični grb Brankovića
Od XII veka, dok je Srem bio pod Ugarskom vlašću, bilo je brojnih, ali neuspelih pokušaja da se osvoji ova teritorija od strane srednjevekovnih srpskih vladara. Jedino je kralj Dragutin Nemanjić ostvario izvesno uporište u Sremu. Tek 1404. godine, kada despot Stefan Lazarević postaje vazal ugarskog kralja, za uzvrat dobija brojna imanja po Ugarskoj, a najviše po Sremu. U to vreme pada i najintenzivnije naseljavanje Srba po Sremu, a taj proces se nastavio i za vlade despota Đurđa Brankovića i Vuka Grgurevića. Sa despotom Vukom počinje i plejada tzv. sremskih Brankovića kada je nekoliko članova ove kuće ponelo titulu despota s kojom su išli i feudi u Sremu.
Iako se u pismenim dokumentima većina fruškogorskih manastira pominje tek od XVI veka, verovatno je da su stariji. Poznato je da je despot Đurađ Branković od Pape dobio dozvolu da u Ugarskoj podigne 9 manastira za tzv. „grčke kaluđere“. Upravo vladavina sremskih Brankovića je vreme kada se po Fruškoj gori najviše grade srpski manastiri. I same legende ih uglavnom vezuju za sremske Brankoviće, mada ima i onih za koje narodno predanje smatra da ih je podigao „sremski kralj“ Dragutin Nemanjić.
Monahinja u Manastiru Beočin by Borkodinus
Sama loza Brankovića jača sa Vukom Brankovićem, koji je oženio Maru, kći Lazara Hrebeljanovića, sa kojim je i pošao u Kosovski boj. Njihov sin Đurađ i Jerina Kantakuzen intenzivno su radili na gradnji Smedereva. Đurađ je iz dva braka imao sedmoro dece. Jedan od njih je i Grgur, čiji je vanbračni sin Vuk Grgurević (tzv. Zmaj Ognjeni Vuk). Drugi sin Đurađa Brankovića – Stefan, oženio je Angelinu i sa njom dobio sinove Đorđa (jeromonah Maksim) i Jovana, koji su direktno vezani za Srem i fruškogorske manastire, od kojih se naročito ističe Krušedol.
Loza Brankovića se nažalost ugasila tokom XVI veka. Otprilike istovremeno, turski sultan Sulejman Veličanstveni opseda Beograd i Šabac, pa započinje gradnju mosta preko Save. Tada je započelo i strahovito pustošenje po Sremu. Nakon Mohačke bitke čitav Srem potpada pod tursku vlast.
U odsustvu bilo kakve države, Fruškogorski manastiri su jedini domaći politički i ideološki činilac integracije srpskog pravoslavnog življa. Crkva je igrala ozbiljnu ulogu u dve suprotstavljene države, Turskoj i Austriji. Tako su crkvene starešine na neki način zamenile stare despote.
Usled velikog priliva srpskog življa nakon Velike seobe Srba pod patrijarhom Arsenijem III Čarnojevićem osnažena je i crkva, pa je tako obnovljeno oko 30 manastira od južnog Banata do Temišvara i Arada. U jednom istorijskom trenutku mošti kneza Lazara našle su se u Vrdniku, a 1705. mošti cara Uroša u Jasku i tako su u fruškogorskim manastirima boravile mošti svih nosilaca državnog legitimiteta, počev od Nemanjića, preko Lazarevića do Brankovića.
U vremenima kada je identitet srpskog naroda bio ozbiljno ugrožen, nakon ukidanja Pećke Patrijaršije 1766, Srem sa fruškogorskim manastirima postaje centar kulture, pismenosti i nacionalnog identiteta, sve zahvaljujući zaostavštinu despota iz Loze Brankovića.
Serbian
English
German