Jezgro grada
Jedan od najstarijih banatskih gradova – Vršac – nalazi se na jugoistočnom rubu Panonske nizije, u podnožju Vršačkih planina, na međunarodnom magistralnom putu prema Rumuniji, od čije je granice udaljen samo 14 km. Odlikuje se bogatom istorijom i tradicijom, a optočen je lepotom raznovrsne prirode i svim onim, što čini smisao svakodnevnice. Mada svojom patinom i slikovitošću podseća na proteklo doba, mnogi novi blokovi kuća, ulica i industrijskih postrojenja naglašavaju da ovde buja život novog vremena.
U neposrednoj blizini grada nalaze se depresije Velikog i Malog rita, reka Karaš, potočne doline, lesne zaravni, a na nevelikoj udaljenosti je i čuvena Deliblatska peščara, specifičan geografski kompleks i jedno od najvećih peščanih prostranstava u Evropi. Vršačke planine, na krajnjem jugoistoku Banata, zauzimaju površinu od oko 170 km², a sam Vršac je delimično i na padinama sa kojih se spušta svež vazduh šuma i dah nadaleko poznatih vinograda.
Vinova loza prisutna je na ovim prostorima više od pet vekova. Postoje pisani tragovi da se u XIV veku ovde proizvodio čuveni furmint – vino, koje se pilo širom Evrope, a bilo je cenjeno poput kadarke, porta ili tokajca. U vršačkom vinogorju gajilo se oko 300 sorti grožđa i proizvodilo 120 vrsta vina. Podizani su vinogradi, kopani i zidani visoki podrumi, a održavale su se i velike svetske izložbe vina, i to ne bez razloga, jer se smatra da su bela vina iz ovog vinogorja među najboljima u svetu, zato što se Vršac nalazi na samom 45 stepenu severne geografske širine, gde su svetlost i toplota tokom godine raspoređene baš kako to najbolje odgovara vinskim sortama kao što su talijanski rizling, šardone, muskat otonel, traminac, beli i sivi burgundac i rajnski rizling, kao i autohtone vrste kreaca, župljanka i smederevka. I običaji i rituali u čast grožđu i vinu vuku korene iz davno prošlih vremena, od sekovanija, vinskih balova i izložbi vina, do današnjih vašarskih proslava, koje su značajan deo turističke ponude ove varoši.
Na području današnjeg Vršca čovek je živeo još u najstarijim vremenima, o čemu svedoče nalazi starina koje se čuvaju u Narodnom muzeju. Prva naselja javila su se u neolitu, u doba glačanog kamena, a stalniji karakter dobijaju dolaskom Slovena u ove krajeve u poznom srednjem veku. Pre njih ovde su boravili Tračani, Kelti, Skiti, Dačani, Rimljani, Gepidi, Avari… Mesto Podvršan, koje u korenu naziva ima reč vrh, javlja se početkom XV veka, tačnije 1427. godine, u jednom pismu mađarskog kralja Žigmunda. Za vreme njegove vladavine sagrađen je Vršački grad – kula radi odbrane od stalnih turskih napada, a nalazio se u posedu Đurđa Brankovića, o čemu svedoči i način gradnje tvrđave, koja neodoljivo podseća na smederevsku. Period turske vladavine na ovim prostorima trajao je od 1552. do 1716. godine, a nakon toga Vršac postaje sedište novoosnovanog Vršačkog distrikta. Istovremeno počinje i period kolonizacije Nemaca iz doline Mozela, koji su bili poznati vinogradari. Veštinu sađenja i gajenja vinove loze preneli su i na ovaj brežuljkast teren i lokalno stanovništvo, tako da je Vršac ubrzo postao jedan od značajnih evropskih centara za proizvodnju vina. Tako se prema nekim navodima pominje da se na dvoru ugarskog kralja Vladislava za bure vršačkog vina plaćalo čak 10 dukata. Grad je 1804. dobio Tržišnu povelju Franje II za hrabro držanje njegovih stanovnika u ratovima protiv Turaka, a 1817. postaje i slobodan kraljevski grad u ondašnjoj Austrougarskoj. Kao i u većem delu svoje prošlosti, Vršac sa okolinom i danas predstavlja multinacionalnu sredinu u kojoj se poštuju prava čoveka bez obzira na versku pripadnost. Sad je to velik i lep grad sa razvijenom mrežom škola, sportskih društava, kulturnih institucija, zdravstvenih ustanova i sa jakim privrednim potencijalom na čijim osnovama gradi svoj prosperitet za novi milenijum.
Vršac posetiocima nudi trenutke razonode i odmora, a svakako spada u gradove koji predstavljaju atraktivnu turističku destinaciju. Najveće znamenitosti grada su Vršačka kula, Vladičanski dvor, Nikolajevska crkva, Katedrala sv Gerharda, Magistrat, rodna kuća Jovana Sterije Popovića, Gradski muzej, Narodno pozorište, obnovljeni centar grada, sportska dvorana „Milenium“ i aerodrom Pilotske akademije JATa. Na samo 9 km od grada nalazi se i čuveni manastir Mesić iz XIII veka.
Dani berbe grožđa u Vršcu su najstarija priredba te vrste u zemlji, a mada je inovirana mnogo puta i dalje čuva plemenitu tradiciju u mnogim oblicima bogatog programa. Već godinama je plakat manifestacije reprodukcija više od veka stare slike našeg slavnog realiste Paje Jovanovića „Berba“, kao centralni deo njegovog čuvenog „Triptiha“. I maskota berbe je legendarna ličnost simboličnog imena i prezimena Vinko Lozić, koju je oblikovao veliki pisac Sterija kao direktnog potomka rimskog boga Bahusa. Stalne tačke u programu su nagradna igra, veliki broj izložbi, biciklistički karavan, smotra fijakera, dečji maskenbal, a sve to uz vrlo raznovrstan i bogat kulturno-umetnički program i niz sportskih takmičenja. Na otvaranju berbe uvek učestvuju poznati estradni umetnici, a redovno se bira i lepotica berbe. Atmosfera je vesela, opuštena, zanimljiva i zabavna i uvek bude od svega po malo i za svakog po nešto.
Izvor: Caffee Vojvodina
